10. jul, 2016

Een kille terp in de Koude Oorlog

Je hebt van die situaties dat mensen elkaar niet kunnen luchten, elkaar niet in de ogen willen kijken, elkaar met een boog mijden. De sfeer is bekoeld bij de mensen onderling, de sfeer is koel of erger het is koud.

Koud, op dit moment dat ik deze woorden schrijf is het zomer. Niet dat deze huidige zomer (veel) mooie zomerse dagen heeft gebracht en dat wij met ons allen richting het strand gaan of andere verkoelingen zoeken, maar het is zomer. Het is een zomer waarbij het soms met bakken water uit de lucht komt. Gelukkig is het deze zomer niet koud. De winterkleding kan in de kast blijven liggen. Maar er is een tijd geweest, ongeacht wat het voor een jaargetijde was, dat het gewoon koud was. Dag in dag uit, 24 uur lang op een dag en het gehele jaar door. Op een restant van die koude tijd heb ik voor enige tijd mijn fotocameralens laten richten. Ik was op een zondag van het afgelopen voorjaar aan fotograferen op een terp wat diende als een onderdeel van de verdedigingslinie uit de Koude Oorlog.

Waarom zat ik daar te fotograferen? Het intrigeert mij wat naar die tijd toen. Niet dat ik het bewust meegemaakt heb. Nee, ik heb in die tijd mijn lagere school gedaan, daarna een Lbo-opleiding gevolgd door een Mbo-opleiding. In mijn vroege jaren en daarna de tiener-, puber- en jongvolwassen jaren ben ik opgegroeid op de boerderij bij mijn ouders. Buitenaf wonende, aan een regionale weg kwam in de tijd wel eens militair verkeer langs mijn ouderlijke huis. Tot zelfs colonnes aan toe en deze in allerlei rollend materieel. Van wielvoertuigen tot tanks. Het gebeurde ook wel eens dat er soldaten bij ons op de boerderij een nacht gingen bivakkeren, dit als oefening. Een veiliger situatie thuis kon je opdat moment niet bedenken. Om ons heen, in de buitenwereld, in Europa, tussen Oost en West was er een oorlog. De Koude Oorlog.

Kort na de Tweede Wereld Oorlog is deze Koude Oorlog ontstaan. Duitsland had zich toen overgegeven en de twee grote werelden, die min of meer samenwerkten aan de vrijheid wat daarna in Europa terugkwam. Daarna konden deze twee werelden elkaar niet goed luchten en elkaar aankijken. Het resulteerde zelfs tot een IJzeren Gordijn tussen Oost en West. Als jonge jongen hoorde ik termen als atoomwapens, neutronenbommen, SS20-raketten en Two Tribes. Op televisie zag ik de 'paddenstoelen' uit de grond komen. Leonid Brezjnev en Ronald Reagan twee namen uit die koude tijd. Bij Michail Gorbatsjov begon het in de Sovjet-Unie een glasnost (openheid) en perestrojka (hervormingen). Ik moet zeggen dat het al weer lang geleden is deze tijd. De afbraak van De Muur kan ik mij goed herinneren. Ik wist toen niet wat ik zag op de televisie. Mensen staand op de muur en met hamers sloegen zij de muur in stukken. Het einde van de muur. Tevens het einde van de Koude Oorlog.

De terp wat ik gefotografeerd heb en wat diende als een onderdeel van de verdedigingslinie, daarop stonden ten tijde van de Koude Oorlog luchtafweergeschut. Verderop vanaf deze terp gezien kon in de IJssel een stuwdam geplaatst worden. Het doel hiervan was om het rivierwater in de IJssel tegen te houden. Wanneer het binnen de rivierdijken het waterpeil hoog genoeg stond dan werden in de dijken inlaatwerken (een foto uit de begintijd van mijn website) geopend, zodat het water het land op stroomde. Het doel was om een kilometers brede barrière te vormen waarin het moeilijk met voertuigen te rijden was en te ondiep om daar te varen. Een inundatie, een onderwaterzetting. Dit van Nijmegen tot het IJsselmeer.

Tot een echte onderwaterzetting is het niet gelukkig niet gekomen. Wel is er in 1962 een voorfase in gang gezet om het waterpeil van het IJsselmeer te verhogen. Maar meer als dit is er gelukkig niet gebeurd. Zouden toen alle maatregelen uitgevoerd zijn, dan zou het tot desastreuze gevolgen voor mens en dier in het gebied van de onderwaterzetting hebben geleidt. Oost, west... Noord, zuid..., één grote watervlakte. Op mijn camerapositie waar ik deze foto genomen is, dan zou ik een meter onder het waterpeil bevinden. Op het bankje vlakbij deze positie zat men geheel onder water. De Nederlandse vlag zou wel boven het water blijven wapperen. Deze mast is hoog genoeg daarvoor. Mijn wapperde haren wat men hier ziet zouden onder water bevinden.

Waarom schrijf ik dit allemaal? Vandaag dat ik deze woorden schrijf is het een warme zondag in juli. Daarbij past verkoeling. De foto's die ik afgelopen voorjaar op een zondag genomen heb, heb ik een koude sfeer meegegeven. Naar mijn idee past dit wel bij deze foto's. Hierna zijn deze foto's bij mij blijven liggen. Nu op deze warme zondag past enige verkoeling. Ik kan ook zeggen dat het past in de tijd waarin wij nu leven. Er is op dit moment een wat bekoelde sfeer tussen Oost en West. Er worden militairen gestuurd naar de Baltische staten om aan Rusland een signaal te geven om deze staten met rust te laten. Waar het in deze bekoelde sfeer naar toe gaat, ik weet het niet. Over de Buk-raketinstallatie van twee jaar geleden in Oekraïne weten wij ook nog niet veel. Behalve dat vlucht MH17 uit de lucht is neergehaald. Hopelijk komt ooit in het laatste de echte waarheid naar boven.

Een koude bekoelde sfeer. Je kunt het allemaal mooi, zonnig en vrolijk bekijken. Maar ik kan het ook koud kijken. Is het niet naar de grote wereld, dan is het dichter om mij heen. Een halve kilometer verderop vanaf de terp wat ik gefotografeerd heb ligt verscholen in het gras een tankkoepel. Zijn kanonsloop staat nog steeds gericht op het oosten. Ik kan ook warmer van mij af kijken.

 

Klik hier voor alle koude foto's van deze terp.